Belli sayıda sağlıklı embriyoların, blastokist evresine ulaştıklarında çevrelerindeki jelimsi kabuğu (zona pellucida) kıramadıklarından dolayı implantasyon olmadığı görülmüştür.

Döllenmemiş yumurtanın çevresinde yumurtayı koruyan ve normal döllenme sırasında sperm ile birleşmeyi düzenleyen transparan bir gliko-protein kabuk bulunur (zona pellucida). Bu jelimsi kabuk, embriyonun blastokist evresinde içi su dolu balon gibi bir hal alarak erken implantasyondan korunmayı sağlar.

Embriyo bu sayede rahim duvarına çıplak olarak yapışmaya hazır duruma gelir. İleri anne yaşı ve bunun gibi diğer faktörlerden kaynaklanan olumsuz yumurtalık koşulları zona pellucidanın kalın ve pürüzlü olmasına neden olur. Bu gibi durumlarda embriyonun bu kabuktan dışarı çıkıp rahim duvarına tutunması zorlaşır.

Böyle vakalarda "Assisted Hatching" adı verilen mikromanipulasyon tekniği uygulaması yararlı olur. Bu teknikle, transfer öncesi embriyonun çevresindeki zona pellucidaya bir delik açılarak, embriyonun rahimde blastokist evresine gelince dışarı çıkması kolaylaştırılır.

DAHA AZ RİSK, YENİ UMUTLAR: BLASTOKİST TRANSFERİ GERÇEĞİ

Blastokist Nedir:

Blastokist bir noktadan defalarca bölünmüş, rahim duvarına implante olmaya hazır, çok gelişmiş embriyodur. Tek hücre aşamasından blastokist haline gelebilmek için uzun bir yol almıştır.

Yıllarca infertilite uygulayıcıları, fiziksel olarak normal olan koşullarla kıyaslandığında 3. gün transferinin erken olduğunu düşünmüşlerdir. Normal bir gebelik döneminde, 3. gün embriyosu rahimde değil, fallop tüpünde bulunur.

Embriyo, 5. veya 6. güne kadar uterusa bile ulaşamaz. Ama geleneksel olarak IVF'te 5. güne kadar laboratuvar koşullarında embriyo bekletilmediğinden 3. gün transferi yapılır. Ancak önceki laboratuvar kültürleri, embriyo gelişimini sadece 3 gün destekleyebiliyorken, şimdi embriyoyu blastokist evresine kadar geliştirebilecek bir laboratuvar ortamına, donanıma sahibiz.

İnfertilite tedavisi denilince insanların genellikle aklına gelen ilk şey çoğul doğumlardır. Bu tür vakalar seyrek olarak meydana gelse de, yardımcı üreme teknikleri sonucu oluşan üçüz ve daha çoklu doğumlar, infertilite hastalarını ve uygulayanları yakından ilgilendiren bir olaydır.

Peki ya çoklu doğum riskini azaltacak veya elimine edecek bir yol var ise? Bu hem daha çok çifti anne baba yapacak, hem de neonatal (yeni doğan) ve maternal (anneye ait) riskleri de azaltacaktır.

Bu olasılık, blastokist transferi ile gerçek olmaktadır. Blastokist transferi ile daha az sayıda embriyo transferi ile gebelik oranlarının muhafaza edilmesi hatta artırılması sağlanır. Bu teknik, çoğul gebelikleri önleyebilmektedir.

Blastokist Transferinin Önemi:

Embriyonun blastokist evresine ulaşmadan transfer edildiği tipik IVF sikluslarında, kadının yumurtaları toplanıp döllenir. Eğer hepsi güzel gelişirse 3 gün sonra embriyo transferi yapılır. 3. günde hangi embriyoların gebeliğe gideceğini kestiremediğimizden, en azından içlerinden birinin canlı doğuma ulaşabileceği umudunu taşıyarak 3-4 embriyo transferi yapılır. Ancak bazen transfer edilen embriyoların hepsi implantasyona uğrar ve çoklu gebelikler ortaya çıkar. Bu tür gebeliklerde finansal ve duygusal etkenlerin yanısıra medikal riskler de etkili olur. Böyle bir durumda çiftler seçmeli bir redüksiyon yapılması (embriyolardan 1 veya birkaçının alınması) veya riskli gebeliğe devam edilmesi yönünde zorlu bir karar vermek zorunda kalırlar.

Diğer taraftan blastokist transferinde sadece 1 veya 2 embriyo transfer edildiğinden çoklu gebelik riski pratik olarak azaltılmış olur. Bununla birlikte 3. gün transfer edilen çok sayıda embriyolarla aynı gebelik oranları elde edilmesi beklenilir.

Blastokist Transferinin Yönelik Olduğu Hastalar:

Genel olarak blastokist transferi, çok sayıda embriyo geliştiren hastalara avantaj sağlamaktadır. Yumurta sayısı ve gelişen blastokist sayısı arasında olduğu gibi 3. gün embriyo sayısı ve blastokist sayısı arasında korelasyon olduğu tespit edilmiştir.

Diğer blastokist transferi adayları ise fetal indirgemeye karşı olanlar ve çoklu gebelik hakkında kesin negatif yargısı olanlardır. Blastokist transferi az sayıda yumurta ve embriyo geliştiren hastalara önerilmez.

Blastokist transferinin bir diğer yararı da, embriyonun blastokiste gitme yeteneğinin, gebeliğin akibeti hakkında bize fikir vereceğidir.Genel olarak blastokist transferi gebelik oranını artırır. Bununla birlikte blastokist evresine girmeyen embriyolarla gebelik şansı düşüktür.

Embriyolar Blastokist Haline Gelmezse Ne Olur?

Sadece çok az sayıda embriyo blastokist evresine geçebildiğinden bazen embriyoların hiçbiri 5. gün transferine kadar yaşamayabilir. Az sayıda döllenmiş yumurta elde edilen vakalarda böyle bir durumla karşılaşmak doğaldır. Hiçbir embriyonun blastokist evresine geçememesi hayal kırıklığı yaratan bir durumdur. Böyle bir durumda "Blastokist olamayan embriyolar 3. günde transfer edilseydi implantasyon olur muydu" sorusu akıllara gelir. Maalesef, bu soruyu cevaplamak için şu an için elimizde yeterli bir klinik data bulunmamaktır. Bize göre böyle bir durumda gebelik şansı düşüktür. Ama bu sonuç bir kesinlik taşımamakta ve 3. gün transferleri birçok hasta için geçerli bir seçenek olmaktadır.

Genetik Test ve Blastokistler:

Blastokist transferinin bir diğer faydası ise, embriyolara üçüncü günde genetik test yapıldığında sonucun elde edilmesi için gerekli sürenin kazanılmasıdır. Floresan bir işaretleme yöntemi olan FISH tekniği Gen-Art'ta başarı ile uygulanmaktadır ve bu yolla embriyoların transfer edilmeden önce bazı genetik bozuklukları taşıyıp taşımadıkları tespit edilmektedir.