Yumurta Nakli (Yumurta Donasyonu-Yumurta Bağışı)

Yumurta donasyonu kendi çocuğuna sahip olamayacak bir çok kadına çocuk sahibi olabilme olanağını sunmaktadır. Yumurtayı verecek ve alacak çiftlerin yeterince bilgilendirilmesi ve çeşitli hastalıklar açısından araştırılması çok önemlidir. Çiftler olayın psikolojik, legal ve ahlaki yönü ile ilgili kurallardan haberdar edilmelidirler.

Kimlere yumurta donasyonu önerilir?
Rahimi olup erken menapoza giren ve yumurta üretemeyen kadınlar( 40 yaş altında %1-2 kadın bu problemle karşı karşıyadır). Endometriozis, enfeksiyon veya kanser nedeni ile yumurtalıkları alınmış kadınlar. Fonksiyon göremeyen overle doğmuş genetik bozukluklu kadınlar ( Turner Sendromu). Yumurta geliştirici ilaçlara az veya hiç cevap vermeyen kadınlar.

Genetik hastalık taşıyıcısı olan ve bu hastalığı çocuklarına geçirme riski olan kadınlar (hemofili, Duchenne's muscular distrofisi, Huntington's koreası gibi). Kromozomal anomaliye bağlı tekrarlayan düşük yapan kadınlar. Bu gibi durumlarda hastalığın anne karnında tanısı olup gebelik sonlandırılabilmektedir, ancak bu çiftler için çok travmatik olmaktadır. Bu çiftlere IVF(Tüp bebek) uygulanıp embriyo biyopsisi (PGT) ile sağlam çocuklar seçilebilmekte ve rahim içine yerleştirilebilmektedir.

Yumurta donasyonu için vericilerin seçilmesi

•Yumurtayı bağışlayan kişi çiftin bildiği birisi veya hiç tanımadığı kişiler olabilir.
•Yumurta bağışlayan kişiler 20- 28 yaş arasında ve sağlıklı kişiler olmalıdır.
•Daha önce sağlıklı çocuk doğurmuş olanlar tercih edilir.
•Zeka geriliği ile ilgili aile hikayeleri olmamalıdır.

•Bulaşıcı hastalıklar yönünden (Hepatit B,Hepatit C,AIDS,Sitomegalovirus,Sifiliz,Klamidya) sağlıklı olmalıdır.

•Psikolojik açıdan sağlılkı olmalıdır.
•Aile hikayelerinde kalıtsal hastalıklarla ilgili problem olmamalıdır.

•Fiziki özellikler(boy,kilo,saç rengi,göz rengi,ten rengi) ve kan grubu yönünden alıcı aile ile uyumlu olmalıdır.

Verici için tarama testleri

Vericiler enfeksiyon hastalıkları( HIV, hepatit B ve C, sitomegalovirus, sifiliz, klamidya), genetik hastalıklar ( karyotip analizi ve kistik fibrosis taraması) açısından araştırılmalı, kan grupları ve Rh durumları saptanmalıdır. Belli etnik kökeni olanlarda talasemi(akdeniz anemisi) ve orak hücreli anemi açısından taramalar yapılmalıdır.

Alıcı çiftin değerlendirilmesi

Doktor çiftin tıbbi ve aile hikayesini gözden geçirmeli ve gerekli muayeneleri yapmalıdır.Çift tedavi aşamaları hakkında bilgilendirilmelidir.Doktor alıcının rahimini değerlendirmek için ultrasonografi yapıp, rahim filmi isteyebilir. Kansızlığı saptamak için kan sayımı ve verici ile eşleyebilmek için kan grubu tahlili istenir. Alıcının kızamıkçık ve sitomegalo viruse karşı bağışıklığı araştırılır, eğer kızamıkçık geçirmemişse aşı yapılarak bağışıklık sağlanır.Hormon testleri yapılmalıdır. Eğer alıcı kadın 40 yaş üzerinde ise kan şekeri düzeyine bakılmalıdır. Çünkü diabet hastalarında gebelik çeşitli komplikasyonlarla seyretmektedir. Yine çift HIV, hepatit B ve hepatit C açısından test edilmelidir. Alıcı ve verici, etnik yapılarına ve saç rengi,ten rengi, göz rengi, boy, kilo gibi fizik özelliklerine göre eşlenmeye çalışılacaktır.Sperm analizi mutlaka yapılmalıdır.

Alıcının bilgilendirilmesi

Yumurta alan çift doğacak bebeğin yasal ebeveynleri olacaklarını ve çocuğun bütün maddi sorumluluğunun kendilerine ait olduğunu bilmelidirler.Alıcı çift tedavi sonucu gebelik veya canlı doğum olamayabileciği, tedavinin yan etkileri ve çoğul gebelik hakkında bilgilendirilmelidir.

Sperm Nakli (Sperm Donasyonu - Sperm Bağışı)

Sperm donasyonu yaklaşık 100 yıldan beri infertilite(kısırlık) tedavisinde kullanılmaktadır. İngilterede yılda 1000'den fazla çocuk bu yolla doğmaktadır. Bazı ülkelerde HIV riskini azaltmak için dondurulmuş sperm kullanılması zorunludur.

Bu işlem için alıcının kan grubu ve fiziksel özelliklerine uygun olan, enfeksiyon-genetik-psikolojik ve ailesel hastalık testleri sonucu sağlıklı olduğu tespit edilen banka spermi kullanılır.Alıcı, vericinin hobileri ve eğitim düzeyi açısından tercihte bulunabilir.

Kimlere sperm donasyonu önerilir?

Erkeğin menisinde hiç sperm saptanamayan ve testisten sperm üretiminin olmadığı ortaya konmuş çiftler sperm donasyonu için uygundur. Bu durum kanser tedavisi için verilen radyoterapi veya kemoterapiye bağlı testis hasarı veya doğuştan sperm üretiminin olmaması gibi durumlardan kaynaklanır. Erkeğin çocuklarına geçme olasılığı olan kalıtsal hastalığı varsa( hemofili, Duchenne's muscular distrofisi) sperm donasyonuna gidilir. Bu gibi durumlarda hastalığın anne karnında tanısı konup gebelik sonlandırılabilmektedir, ancak bu çiftler için çok travmatik olmaktadır. Bu çiftlere (Tüp bebek)IVF uygulanıp embriyo biyopsisi (PGT) ile sağlam çocuklar seçilebilmekte ve rahim içine yerleştirilebilmektedir.

Alıcının bilgilendirilmesi

Donör spermle intrauterin sperm inseminasyonu(aşılama) kararı almak çiftler için oldukça güç bir karardır. Bu nedenle bilgilendirme seansı çiftlerin bu konuda aydınlatılması ve bu konuda fikirlerinin alınması ve tedavi hakkında yeterli bilgilenip bilgilenmediklerinin saptanması açısından önemlidir.
Sperm donasyonu sonucu doğan çocuklar bu tedaviyi kabul eden çiftin çoçuklarıdır.
Alıcı çift tedavinin gebelik veya canlı doğumla sonuçlanmama olasılığı hakkında bilgilendirilmelidir. Çift vericinin uygun secildiği, tarama testlerinin yapıldığı ve kendilerine uygun vericinin seçildiğinden emin olmalıdır.
Çift, çoğul gebelik riski açısından bilgilendirilmelidir.

Alıcının değerlendirilmesi

Doktor ayrıntılı muayenin yanında annenin tıbbi ve aile öyküsünü araştırmalıdır. Ultrasonografik yöntem ile rahim ve yumurtalıklar değerlendirilmelidir. Hormon testleri istenmelidir. Kan grubu ve Rh durumu saptanır.
Donör sperm uygulamasında iki yaklaşım vardır, birincisi intrauterin inseminasyon(aşılama) , diğeri IVF' (Tüp bebek)' dir.

Alıcı için tarama testleri

Çiftlerin her ikisinden de HIV, hepatit B ve C gibi seksüel yolla bulaşan hastalıklar için testler istenir. Bayanın rubella ve sitomegalovirus açısından aşılanıp aşılanmadığı araştırılmalıdır.

Alıcı ile donörün eşlenmesi

Alıcı ve verici etnik yapılarına ve saç rengi,ten rengi, göz rengi, boy, kilo gibi fizik özelliklerine göre eşlenmeye çalışılacaktır, Özellikle Rh (-) anne adaylarında vericinin kan grubunun negatif olmasına dikkat edilmelidir.

İntrauterin inseminasyon(IUI) ( Aşılama)

IUI(aşılama), donör sperminin veya eşin kendisine ait sperminin,laboratuvar ortamında hazırlanıp güçlendirildikten sonra direk olarak rahim içine verilmesi şeklinde uygulanır. İnseminasyon doğal siklus sırasında veya stimülasyon ( ilaç ile yumurta sayısının çoğaltılması) yapılmış sikluslarda yapılabilir. Özellikle stimülasyonlu sikluslarda IUI'ın başarısı oldukça yüksektir. Ağrısız ve çok basit bir prosedürdür. Jinekolojik muayene masasında spekülum takılıp serviks kültür sıvısı ile yıkanıp temizlendikten sonra plastik kateter yardımı ile spermler rahim içine verilir. İnseminasyon sonrası hasta 15 dakika masada ,2 saat odasında dinlendirilir. Cinsel ilişkiye devam etmenin herhangi bir sakıncası yoktur.İnseminasyondan(aşılama) 14 gün sonra geblik testi yaptırılması önerilir. Test pozitifse 2 hafta sonra ultrasonografi ile rahim içerisinde gebelik kesesi görülür.